فیلم های جدید از سیاره مشتری برای اولین بار موفق به کشف موجی شدند که جریان یکی از رودبادهای سیاره عظیم را به لرزه در می آورد. این پدیده در جو زمین هم روی می دهد و بر آب و هوا تأثیر دارد.
این فیلم ها که از تصاویری ساخته شده اند که فضاپیمای کاسینی سازمان ناسا، هنگام عبور از کنار سیاره مشتری در سال 2000 برداشته بود، بخشی از مطالعات دقیق گروهی دانشمند و اخترشناس غیر حرفه ای است که تحت نظر اِیمی سایمون میلر در مرکز پرواز فضایی گودارد در گرینبلت ایالت مریلند انجام می شود. نتایج این مطالعات در شماره آوریل 2012 مجله ایکاروس جامعه اخترشناسی آمریکا منتشر شد.
سایمون میلر، نویسنده اصلی این مقاله، گفت: "این اولین باری است که کسی موفق به مشاهده حرکت مستقیم موجی در یکی از رودبادهای سیارۀ مشتری شده است." وی افزود: "مقایسه این پدیده در جو زمین با آنچه در سیاره ای که تا این اندازه با زمین تفاوت دارد اتفاق می افتد، اطلاعات زیادی را در مورد هر دو سیاره به ما می دهد."
مشتری، مانند زمین، چندین جریان رودباد سریع دارد که گرد سیاره می گردند. قوی ترین و شناخته شده ترین جریان رودبادهای زمین آنهایی هستند که در نزدیکی قطب شمال و قطب جنوب هستند. این بادها که از غرب به شرق می وزند، به سمت شمال و جنوب منحرف می شوند. آنچه باعث مسیرهای پیچاپیچ آنها می شود – و گهگاه باعث می شود بادهای سرد آنها به فلوریدا و دیگر نقاط گرمسیر برسد – برخورد آنها با امواجی است که به کندی در جو زمین در حرکتند که امواج راسبی نام دارند.
جان راجرز، نویسنده همکار این مقاله که مدیر بخش مشتری انجمن اخترشناسی بریتانیا در لندن و یکی از اخترشناسان غیر حرفه ای حاضر در این تحقیقات است، گفت برخلاف این، جریان رودبادهای مشتری "همواره صاف و باریک به نظر رسیده اند."
تصاویر فضاپیمای وُیِجِر ناسا، تلسکوپ فضایی هابل ناسا، و کاسینی و همچنین مشاهدات 10 سال گذشته اخترشناسان غیر حرفه ای توسط این گروه مطالعه و تجزیه و تحلیل شد.
این فیلم ها روی یک جریان واحد رودباد در نیم کرۀ جنوبی مشتری متمرکز هستند. یک خط "شورون های" کوچک تاریک به شکل 7 در امتداد یکی از لبه های این رودباد تشکیل شده و همراه با باد از غرب به شرق به سرعت در حرکت است. کمی بعد، این خط منظم شروع می کند به مواج شدن و هر یک از این شورون ها به نوبت به بالا و پایین (شمال و جنوب) حرکت می کنند. و برای اولین بار، واضح است که جریان های رودباد مشتری، همانند جریان رودبادهای کرۀ زمین، از مسیر منحرف می شوند. (این تصویر همچنین از توفانی است که اختلال استوایی جنوبی نام دارد.)
بررسی های این گروه همچنین نشان می دهد که این شورون ها به نوع متفاوتی از موج در جو مشتری به نام موج گرانش اینرسی ارتباط دارند. امواج گرانش اینرسی در زمین هم وجود دارند و در شرایط مناسب می توانند در الگوهای تکراری ابرها مشاهده شوند.
مایکل دی آلیسون، نویسنده همکاری مقاله از مؤسسۀ مطالعات فضایی گودارد ناسا در نیویورک، گفت، "جو سیاره ها شباهت زیادی به تارهای ساز دارند." او گفت، "با زخمه زدن به تار ساز، این تار می تواند در فرکانس های مختلف به لرزه درآید که ما آنها را به عنوان نُت های مختلف می شنویم. به همین شکل، جو سیاره می تواند با حالت های مختلفی دستخوش رزُنانس شود و از این رو است که انواع مختلف موج پیدا می کنیم."
آلیسون گفت، شناسایی و توصیف این امواج باید سرنخ های مهمی را در مورد لایه های عمیق جو مشتری، که تا کنون برای حسگرهای راه دور دسترس پذیر نبوده است به دست دهد.