واشنگتن- کشته شدن پنج آمریکایی در سال 2001 بعد از دریافت پاکت های پستی حاوی هاگ سیاه زخم، نشان از تهدید حمله با سلاح های میکروبی داشت. بیش از 300 تن در جهان در پی ابتلاء به ویروس H5N1 که در سال 2003 شناسایی شد و بیماری ناشی از آن با نام آنفلوانزای مرغی هم شناخته می شود، جان خود را از دست دادند. در هر دوی این موارد- یک حملۀ عمدی یا یک بیماری فراگیر- جامعۀ بین المللی برای پیشگیری از بیماری های فراگیر و کاهش آن، می تواند از نهادی موسوم به پیمان سلاح های میکروبی (BWC) استفاده کند.

نمایندگان 165 کشور جهان که در BWC عضویت دارند، در هفتمین کنفرانس بررسی این پیمان که از 5 دسامبر در ژنو برگزار می شود، شرکت می کنند و هیلاری رادهم کلینتون، وزیر خارجه، اولین وزیر خارجۀ آمریکا خواهد بود که در این گردهمایی حضور می یابد.

به گفتۀ تاماس کانتریمن، معاون وزیر خارجه در امور امنیت بین المللی و عدم گسترش سلاح، کلینتون ارائه دهندۀ نظرات آمریکا در این مورد خواهد بود که چگونه کشورها می توانند توانایی و همکاری میان خود را در جهت شناسایی بیماری ها و پاسخگویی به شیوع آن و نیز ایجاد "فرهنگ واقف به مسئولیت" در جامعۀ علمی و صنعتی که مانع از سوء استفاده از فناوری زیستی شود، افزایش دهند.

کانتریمن اول نوامبر در واشنگتن به خبرنگاران اظهار داشت، ایالات متحده مایل است این کنفرانس بررسی در مورد شیوۀ اجرای مفاد BWC به توافق برسد و مشوق شفافیت و تدابیری باشد که ایجاد اعتماد کند ، نه این که فقط کشور های عضو دست به ساختن سلاح های میکروبی نزنند، بلکه باید نشان داده شود که هیچ بازیگر جدی در سرزمین آن ها قادر به ساختن چنین سلاح هایی نیست.

ماهیت خطر سلاح های میکروبی، از زمان تشکیل BWC در سال 1972، دچار تغییرات زیادی شده. او گفت، هر چند امکان دارد که هنوز کشوری دست به تولید سلاح های میکروبی بزن و از آن در مقابل دشمن استفاده کند، اما نگرانی امروز ما بیشتر درمورد تهدید از سوی تروریست ها و عوامل غیر دولتی است.

او گفت، در همان حال که پیشرفت های سریع دانش و علوم در سلامت و رفاه انسان ها تأثیر زیادی داشته، امکاناتی هم برای سوءاستفاده از فناوری به وجود آورده و موجب شده اقداماتی در جهت کاهش این گونه خطرات در پیش گرفته شود.

کانتریمن دربارۀ کنفرانس بررسی اظهار داشت که در گردهمایی ژنو، او بیشتر از اختلاف نظر، دورنمایی از توافق نظر و همکاری را پیش بینی می کند.

در هنگام بروز بیماری های فراگیر، صرف نظر از منشأ آن که می تواند طبیعی باشد یا تصادفی و یا عمدا ً شیوع یافته باشد، همکاری در مرز های بین المللی و در میان گذاشتن اطلاعات، از اهمیتی حیاتی برخوردار است.

او اظهار داشت، واکنش نخستین ما، به منشأ بیماری نیست. بلکه اولین واکنش برای مبارزه با آن، اقدام فوری در جهت شناسایی ارگانیسم زنده ایست که با آن روبرو هستیم و همچنین تأمین خدمات بهداشتی ودرمانی برای افرادی که مستقیما ً در معرض آن قرار دارند.

به همین جهت، کشور های کمتر توسعه یافته که احساس نمی کنند احتمال حمله با سلاح های میکروبی به آن ها وجود داشته باشد، شرکت کنندگان مشتاقی در روند کار BWC بوده اند، زیرا می دانند که می توانند از امکانات کمک رسانی و همکاری سایر کشور های جامعۀ جهانی برخوردار شوند.

کانتریمن گفت، در مواردی که یک ارگانیسم مسری، مانند ویرس ابولا یا ویروس های آنفلوانزای مرغی و خوکی از محیط طبیعی به محیط انسانی راه می یابد، کشورهای کمتر پیشرفته بیشتر درمعرض بیماری قرار می گیرند.

ایالات متحده دارای سابقۀ دیرینی در تأمین کمک به سایر کشور ها برای ایجاد توانمندی در شناسایی و پاسخگویی به شیوع بیماری ها و نیز از میان برداشتن موانع از سر راه کمک های هماهنگ بین المللی است.

کانتریمن گفت در سال گذشته، دفتر امنیت بین المللی و عدم گسترش سلاح که او ریاست آن را به عهده دارد، با بیش از 44 کشور جهان برای ایجاد توانمندی در پاسخگویی به این گونه تهدید ها همکاری داشته اند.

او اظهار داشت، "اما من معتقدم که ما می توانیم کار های بیشتری انجام دهیم. ما این موضوع را جدی تلقی می کنیم که ایالات متحده در اجرای این پیمان، و سایر توافقات مربوط به عدم گسترش سلاح باید الگویی برای خود و بقیۀ جهان باشد و تلاش می کنیم همیشه چنین بمانیم."

برای مثال، برای تشویق به داشتن شفافیت و در میان گذاشتن اطلاعات در مورد خطرات احتمالی میکروبی، ایالات متحده در سال 2010 تدابیر ایجاد اعتماد (CBMs) خود را علنا ً منتشر کرد و مایل است ببیند که بقیه نیز همین کار را می کنند.

CBMs شامل اطلاعات مربوط به مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه ها و پژوهش های زیستی کشور و برنامه های توسعه، و نیز اطلاعات دربارۀ شیوع بیماری های مسری و بیماری های ناشی از انتشار سموم، قوانین و مقررات جاری درمورد مواد بیولوژیک، و اعلام هر نوع فعالیت در گذشته در زمینۀ برنامه های بیولوژیک تهاجمی یا تدافعی، و تسهیلات تولید واکسن در کشور است.

کانتریمن با ـ تأکید بر محتوای CBMs گفت "ما به این نتیجه رسیدیم که این اطلاعات باید عمومی باشند و کشور های دیگر بتوانند در مورد آن تحقیق و پرس و جو کنند. امیدواریم دیگران هم چنین کاری کرده باشند. ما امید داریم که این اقدام در میان کشور های عضو کنفرانس عمومیت یابد و تنها به چند مورد استثنایی محدود نگردد."